Oral Pathology and Oral Microbiologyमुखरोगशास्त्र आणि मुखसूक्ष्मजीवशास्त्र

The Department of Oral Pathology & Microbiology at Government Dental College & Hospital, Jalgaon is committed to excellence in undergraduate dental education, diagnostic services, research, and community service. The department forms the scientific foundation of clinical dentistry by enabling students to understand the etiology, pathogenesis, microscopic features, and diagnosis of diseases affecting the oral and maxillofacial region.
The department specializes in the study of oral diseases through histopathology, oral microbiology, cytology, hematology, and advanced diagnostic techniques. It plays a vital role in the early diagnosis of oral potentially malignant disorders, oral cancer, developmental anomalies, infections, cysts, and tumors of the oral cavity.
Students are trained through a competency-based undergraduate curriculum that integrates basic medical sciences with oral pathology and microbiology. Emphasis is placed on developing diagnostic skills, scientific reasoning, laboratory competence, ethical practice, and research aptitude.
Equipped with modern laboratory facilities and experienced faculty, the department provides high-quality teaching and diagnostic support while fostering evidence-based learning, interdisciplinary collaboration, and lifelong professional development.
________________________________________
Vision
To be a centre of excellence in Oral Pathology & Microbiology by providing quality undergraduate education, advanced diagnostic services, scientific research, and ethical professional practice for improving oral healthcare.
________________________________________
Mission
• To impart quality undergraduate education through competency-based teaching and practical laboratory training.
• To provide accurate, ethical, and evidence-based oral pathological diagnostic services.
• To train students in the diagnosis of oral diseases using clinical, histopathological, microbiological, and cytological methods.
• To promote scientific thinking, research, innovation, and lifelong learning.
• To encourage interdisciplinary collaboration in diagnosis and patient care.
• To organize Continuing Dental Education (CDE) programmes, workshops, seminars, and academic activities.
• To strengthen awareness regarding early diagnosis and prevention of oral diseases, especially oral cancer.
________________________________________
Objectives
• Develop competent undergraduate dental graduates in Oral Pathology & Microbiology.
• Train students in the identification and diagnosis of oral diseases.
• Develop proficiency in oral histopathology, oral microbiology, cytology, and hematology.
• Promote evidence-based diagnosis and scientific reasoning.
• Encourage ethical practice and professional responsibility.
• Foster communication skills, laboratory competence, and teamwork.
• Improve awareness regarding early diagnosis of oral potentially malignant disorders and oral cancer.
________________________________________
Faculty
The Department of Oral Pathology & Microbiology is supported by dedicated faculty members committed to excellence in teaching, diagnostic services, research, and academic development.
Faculty Member Designation
Dr. Manish Sarode Associate Professor
Dr. Sandip Vasave Assistant Professor
Dr. Shital Kharat Assistant Professor
________________________________________
Undergraduate (BDS) Teaching Programme
The department conducts undergraduate teaching in accordance with the curriculum prescribed by the Dental Council of India (DCI) and Maharashtra University of Health Sciences (MUHS).
Theoretical Training
Students are taught:
• Introduction to Oral Pathology
• Cell Injury and Cellular Adaptation
• Inflammation and Repair
• Developmental Disturbances of Oral and Maxillofacial Region
• Dental Caries
• Pulp and Periapical Pathology
• Oral Microbiology
• Oral Immunology
• Diseases of Salivary Glands
• Oral Mucosal Lesions
• Vesiculobullous Diseases
• Pigmented Lesions
• White and Red Lesions
• Oral Potentially Malignant Disorders
• Oral Cancer
• Odontogenic Cysts
• Odontogenic Tumours
• Fibro-Osseous Lesions
• Bone Diseases of the Jaws
• Hematological Disorders
• Oral Manifestations of Systemic Diseases
• Forensic Odontology (Introduction)
Practical Training
Students receive supervised laboratory training in:
• Histopathology Slide Identification
• Microscopic Interpretation of Oral Lesions
• Gross Specimen Examination
• Tissue Processing Techniques
• Hematological Investigations
• Oral Cytology
• Microbiological Procedures
• Biopsy Handling and Processing
• Clinicopathological Correlation
• Spot Diagnosis
• Practical Demonstrations
• Case-Based Discussions
________________________________________
Diagnostic Services
The department provides diagnostic support through:
• Histopathological Examination
• Oral Biopsy Reporting
• Exfoliative Cytology
• Fine Needle Aspiration Cytology (FNAC) (where indicated)
• Hematological Investigations
• Microbiological Investigations
• Special Staining Procedures (where available)
• Clinicopathological Consultation
• Oral Cancer Screening Support
• Referral Diagnostic Services
________________________________________
Laboratory Facilities
The department is equipped with:
• Oral Pathology Laboratory
• Histopathology Laboratory
• Oral Microbiology Laboratory
• Hematology Laboratory
• Research Microscope Facilities
• Student Practical Laboratory
• Slide Museum
• Gross Specimen Museum
• Tissue Processing Unit
• Microtome
• Binocular Microscopes
• Projection Microscope/Digital Microscopy Facilities
• Sterilization Facilities
• Audiovisual Teaching Aids
• Departmental Library
• Patient Consultation Area
________________________________________
Teaching Methodology
The department follows competency-based education through:
• Interactive Lectures
• Practical Demonstrations
• Microscopic Slide Discussions
• Small Group Teaching
• Problem-Based Learning
• Case-Based Learning
• Clinicopathological Conferences
• Seminars
• Journal Clubs
• Self-Directed Learning
• Internal Assessment
• Objective Structured Practical Examination (OSPE)
________________________________________
Academic Activities
The department regularly conducts:
• Seminars
• Journal Clubs
• Histopathology Slide Discussions
• Clinicopathological Conferences
• Student Quiz Competitions
• Continuing Dental Education (CDE) Programmes
• Guest Lectures
• Hands-on Workshops
• Scientific Paper Presentations
• Interdepartmental Academic Meetings
________________________________________
Community Outreach
The department actively participates in:
• Oral Cancer Screening Camps
• Tobacco Cessation Awareness Programmes
• Oral Health Awareness Activities
• Rural Dental Health Camps
• School Oral Health Programmes
• Public Awareness Programmes on Early Detection of Oral Diseases
• Community Screening Programmes
• World Oral Health Day Activities
________________________________________
Patient Care Philosophy
The department is committed to:
• Accurate and timely diagnosis
• Evidence-based laboratory services
• Early detection of oral diseases
• Ethical and professional practice
• Quality assurance in diagnostic procedures
• Strict infection control and laboratory safety
• Compassionate patient care through interdisciplinary collaboration
________________________________________
Core Values
• Excellence
• Integrity
• Compassion
• Professionalism
• Accountability
• Innovation
• Scientific Temperament
• Teamwork
• Patient-Centred Care
• Lifelong Learning
• Social Responsibility
________________________________________
Future Goals
The department aims to:
• Strengthen competency-based undergraduate education.
• Upgrade histopathology and microbiology laboratory facilities.
• Introduce advanced digital microscopy and virtual pathology learning.
• Promote undergraduate research and scientific publications.
• Enhance oral cancer screening and diagnostic services.
• Organize regular Continuing Dental Education (CDE) programmes and workshops.
• Strengthen interdisciplinary diagnostic collaboration.
• Expand community awareness programmes on early diagnosis of oral diseases.
________________________________________
Department Motto
“Accurate Diagnosis • Scientific Excellence • Better Oral Health.”

शासकीय दंत महाविद्यालय व रुग्णालय, जळगाव येथील दंतविकृती व अनुजीवशास्त्र विभाग हा पदवीपूर्व (BDS) दंतशिक्षण, निदान सेवा, संशोधन आणि समाजाभिमुख आरोग्यसेवा यामध्ये उत्कृष्टतेसाठी समर्पित आहे. मुखगुहा, जबडे व मुख-जबडा परिसरातील विविध रोगांची कारणमीमांसा, रोगनिर्मिती, सूक्ष्मरचनात्मक बदल आणि निदान यांचे सखोल अध्ययन करून हा विभाग क्लिनिकल दंतचिकित्सेचा भक्कम शास्त्रीय पाया घडवितो.
या विभागामध्ये ऊतकविकृतिशास्त्र (Histopathology), मुखसूक्ष्मजीवशास्त्र (Oral Microbiology), कोशिकाशास्त्र (Cytology), रक्तविज्ञान (Hematology) तसेच आधुनिक निदान तंत्रांचा अभ्यास केला जातो. मुखातील पूर्वकर्करोगजन्य विकार, मुखाचा कर्करोग, जन्मजात विकृती, संसर्गजन्य आजार, सिस्ट, ट्यूमर आणि इतर मुखरोगांचे लवकर निदान करण्यात विभाग महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतो.
विद्यार्थ्यांना क्षमता-आधारित (Competency-Based) अभ्यासक्रमाद्वारे मूलभूत वैद्यकीय विज्ञान, मुखरोग विकृतिशास्त्र आणि सूक्ष्मजीवशास्त्र यांचे एकात्मिक शिक्षण दिले जाते. निदान कौशल्य, वैज्ञानिक दृष्टिकोन, प्रयोगशाळा कौशल्य, नैतिक मूल्ये आणि संशोधनवृत्ती विकसित करण्यावर विशेष भर दिला जातो.
आधुनिक प्रयोगशाळा सुविधा आणि अनुभवी अध्यापकांच्या मार्गदर्शनाखाली विभाग गुणवत्तापूर्ण अध्यापन, निदान सेवा, पुराव्यावर आधारित शिक्षण आणि आंतरविभागीय सहकार्याला प्रोत्साहन देत विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण व्यावसायिक विकासासाठी कार्यरत आहे.
________________________________________
दृष्टी (Vision)
उत्कृष्ट पदवीपूर्व शिक्षण, आधुनिक निदान सेवा, वैज्ञानिक संशोधन आणि नैतिक व्यावसायिक आचरण यांच्या माध्यमातून दंतविकृती व अनुजीवशास्त्र क्षेत्रात उत्कृष्टतेचे केंद्र बनणे आणि समाजाच्या मुखआरोग्य उन्नतीसाठी योगदान देणे.
________________________________________
ध्येय (Mission)
• क्षमता-आधारित अध्यापन व प्रयोगशाळा प्रशिक्षणाद्वारे गुणवत्तापूर्ण पदवीपूर्व शिक्षण प्रदान करणे.
• अचूक, नैतिक आणि पुराव्यावर आधारित मुखरोग निदान सेवा उपलब्ध करून देणे.
• क्लिनिकल, ऊतकविकृतिशास्त्रीय, सूक्ष्मजीवशास्त्रीय आणि कोशिकाशास्त्रीय पद्धतींच्या सहाय्याने मुखरोगांचे निदान करण्याचे प्रशिक्षण देणे.
• वैज्ञानिक दृष्टिकोन, संशोधन, नवोपक्रम आणि आजीवन शिक्षणाला प्रोत्साहन देणे.
• निदान व रुग्णसेवेमध्ये आंतरविभागीय सहकार्य वाढविणे.
• सतत दंतशिक्षण (CDE), कार्यशाळा, परिसंवाद व शैक्षणिक कार्यक्रम आयोजित करणे.
• विशेषतः मुखाच्या कर्करोगाचे लवकर निदान व प्रतिबंध याबाबत जनजागृती करणे.
________________________________________
उद्दिष्टे
• मुखरोग विकृतिशास्त्र व सूक्ष्मजीवशास्त्र विषयातील सक्षम पदवीधर दंतवैद्य तयार करणे.
• विद्यार्थ्यांना विविध मुखरोगांचे अचूक निदान करण्याचे प्रशिक्षण देणे.
• ऊतकविकृतिशास्त्र, मुखसूक्ष्मजीवशास्त्र, कोशिकाशास्त्र व रक्तविज्ञानातील कौशल्य विकसित करणे.
• पुराव्यावर आधारित निदान व वैज्ञानिक विचारसरणीला प्रोत्साहन देणे.
• नैतिकता, व्यावसायिकता आणि जबाबदारीची जाणीव निर्माण करणे.
• संवादकौशल्य, प्रयोगशाळा कौशल्य आणि संघभावना विकसित करणे.
• पूर्वकर्करोगजन्य विकार व मुखाच्या कर्करोगाच्या लवकर निदानाबाबत जनजागृती करणे.
________________________________________
अध्यापकवर्ग
दंतविकृती व अनुजीवशास्त्र विभागातील अनुभवी अध्यापक अध्यापन, निदान सेवा, संशोधन आणि शैक्षणिक विकासासाठी कार्यरत आहेत.
अध्यापकांचे नाव पद
डॉ. मनीष सारोडे सहयोगी प्राध्यापक
डॉ. संदीप वसावे सहाय्यक प्राध्यापक
डॉ. शीतल खरात सहाय्यक प्राध्यापक
________________________________________
पदवीपूर्व (BDS) अध्यापन कार्यक्रम
विभागामध्ये दंत परिषद भारत (DCI) व महाराष्ट्र आरोग्य विज्ञान विद्यापीठ (MUHS) यांच्या अभ्यासक्रमानुसार अध्यापन केले जाते.
सैद्धांतिक अध्यापन
विद्यार्थ्यांना पुढील विषयांचे शिक्षण दिले जाते :
• मुखरोग विकृतिशास्त्राची ओळख
• पेशींची इजा व अनुकूलन
• दाह (Inflammation) व ऊतक दुरुस्ती
• मुख-जबडा परिसरातील विकासात्मक विकृती
• दंतक्षय (Dental Caries)
• दंतमज्जा व दाताच्या मुळाभोवतालचे विकार
• मुखसूक्ष्मजीवशास्त्र
• मुखप्रतिरक्षाशास्त्र
• लाळग्रंथींचे विकार
• मुखश्लेष्मल त्वचेचे विकार
• फोडयुक्त (Vesiculobullous) विकार
• वर्णद्रव्ययुक्त विकार
• पांढरे व लाल चट्टे
• पूर्वकर्करोगजन्य विकार
• मुखाचा कर्करोग
• दंतजन्य सिस्ट
• दंतजन्य ट्यूमर
• फायब्रो-ऑसिअस विकार
• जबड्यांचे अस्थिरोग
• रक्तविकार
• शरीरातील इतर आजारांचे मुखातील परिणाम
• न्यायवैद्यक दंतशास्त्र (परिचय)
प्रात्यक्षिक प्रशिक्षण
विद्यार्थ्यांना पुढील बाबींमध्ये प्रशिक्षण दिले जाते :
• सूक्ष्मदर्शकाखाली स्लाइड ओळख
• मुखरोगांचे सूक्ष्मदर्शकीय परीक्षण
• नमुन्यांचे स्थूल परीक्षण
• ऊतक प्रक्रिया तंत्र
• रक्त तपासणी
• मुख कोशिकाशास्त्रीय तपासणी
• सूक्ष्मजीवशास्त्रीय तपासण्या
• बायोप्सी नमुना प्रक्रिया
• क्लिनिकल व विकृतिशास्त्रीय संबंध
• स्पॉट निदान
• प्रात्यक्षिके
• केस आधारित चर्चा
________________________________________
निदान सेवा
विभागामध्ये पुढील निदान सेवा उपलब्ध आहेत :
• ऊतकविकृतिशास्त्रीय तपासणी
• मुख बायोप्सी अहवाल
• एक्सफोलिएटिव्ह सायटोलॉजी
• फाइन नीडल अस्पिरेशन सायटोलॉजी (FNAC) (आवश्यकतेनुसार)
• रक्तविज्ञान तपासण्या
• सूक्ष्मजीवशास्त्रीय तपासण्या
• विशेष रंगद्रव्य तपासण्या (उपलब्धतेनुसार)
• क्लिनिको-पॅथॉलॉजिकल सल्ला
• मुखाच्या कर्करोगाच्या निदानासाठी सहाय्य
• आवश्यकतेनुसार संदर्भ निदान सेवा
________________________________________
प्रयोगशाळा सुविधा
• मुखरोग विकृतिशास्त्र प्रयोगशाळा
• ऊतकविकृतिशास्त्र प्रयोगशाळा
• मुखसूक्ष्मजीवशास्त्र प्रयोगशाळा
• रक्तविज्ञान प्रयोगशाळा
• संशोधन सूक्ष्मदर्शक
• विद्यार्थी प्रात्यक्षिक प्रयोगशाळा
• स्लाइड संग्रहालय
• स्थूल नमुना संग्रहालय
• ऊतक प्रक्रिया विभाग
• मायक्रोटोम
• द्विनेत्री सूक्ष्मदर्शक
• डिजिटल मायक्रोस्कोपी/प्रोजेक्शन मायक्रोस्कोप सुविधा
• निर्जंतुकीकरण सुविधा
• दृकश्राव्य अध्यापन साधने
• विभागीय ग्रंथालय
• रुग्ण सल्ला कक्ष
________________________________________
अध्यापन पद्धती
• परस्परसंवादी व्याख्याने
• प्रात्यक्षिके
• सूक्ष्मदर्शकीय स्लाइड चर्चा
• लघुगट अध्यापन
• समस्या-आधारित अध्ययन
• केस-आधारित अध्ययन
• क्लिनिको-पॅथॉलॉजिकल परिषद
• परिसंवाद
• जर्नल क्लब
• स्वयंअध्ययन
• अंतर्गत मूल्यमापन
• वस्तुनिष्ठ संरचित प्रात्यक्षिक परीक्षा (OSPE)
________________________________________
शैक्षणिक उपक्रम
• परिसंवाद
• जर्नल क्लब
• हिस्टोपॅथॉलॉजी स्लाइड चर्चा
• क्लिनिको-पॅथॉलॉजिकल परिषद
• विद्यार्थी प्रश्नमंजुषा स्पर्धा
• सतत दंतशिक्षण (CDE)
• अतिथी व्याख्याने
• प्रत्यक्ष प्रशिक्षण कार्यशाळा
• वैज्ञानिक शोधपत्र सादरीकरण
• आंतरविभागीय शैक्षणिक बैठक
________________________________________
समाजाभिमुख उपक्रम
• मुखाच्या कर्करोग तपासणी शिबिरे
• तंबाखूमुक्ती जनजागृती
• मुखआरोग्य जनजागृती कार्यक्रम
• ग्रामीण दंत आरोग्य शिबिरे
• शालेय मुखआरोग्य कार्यक्रम
• मुखरोगांचे लवकर निदान यावरील जनजागृती
• सामुदायिक तपासणी शिबिरे
• जागतिक मुखआरोग्य दिन उपक्रम
________________________________________
रुग्णसेवा तत्त्वज्ञान
• अचूक व वेळेवर निदान
• पुराव्यावर आधारित प्रयोगशाळा सेवा
• मुखरोगांचे लवकर निदान
• नैतिक व व्यावसायिक आचरण
• गुणवत्तापूर्ण निदान प्रक्रिया
• काटेकोर संसर्ग नियंत्रण व प्रयोगशाळा सुरक्षा
• आंतरविभागीय सहकार्याद्वारे संवेदनशील रुग्णसेवा
________________________________________
मूल्ये
• उत्कृष्टता
• प्रामाणिकपणा
• करुणा
• व्यावसायिकता
• उत्तरदायित्व
• नवोपक्रम
• वैज्ञानिक दृष्टिकोन
• संघभावना
• रुग्णकेंद्रित सेवा
• आजीवन शिक्षण
• सामाजिक उत्तरदायित्व
________________________________________
भविष्यातील उद्दिष्टे
• क्षमता-आधारित पदवीपूर्व शिक्षण अधिक बळकट करणे.
• ऊतकविकृतिशास्त्र व सूक्ष्मजीवशास्त्र प्रयोगशाळांचे आधुनिकीकरण करणे.
• डिजिटल मायक्रोस्कोपी व आभासी विकृतिशास्त्र शिक्षण सुरू करणे.
• पदवीपूर्व संशोधन व वैज्ञानिक प्रकाशनांना प्रोत्साहन देणे.
• मुखाच्या कर्करोगाच्या निदान सेवांचा विस्तार करणे.
• नियमित CDE कार्यक्रम व कार्यशाळा आयोजित करणे.
• आंतरविभागीय निदान सहकार्य मजबूत करणे.
• मुखरोगांच्या लवकर निदानाविषयी जनजागृती कार्यक्रमांचा विस्तार करणे.
________________________________________
विभागाचे ब्रीदवाक्य
"अचूक निदान • वैज्ञानिक उत्कृष्टता • उत्तम मुखआरोग्य."